(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 011

॥ శ్రీః ॥
3.11. అధ్యాయః 011
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
మైత్రేయచోదితేన విదురేణ ధృతరాష్ట్రాయ భీమకృతకిర్మీరవధప్రకారకథనం ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 3-11-0x(1809)(16025)
కిర్మీరస్య వధం క్షత్తః శ్రోతుమిచ్ఛామి కథ్యతాం।
రక్షసా భీమసేనస్య కథమాసీత్సమాగమః ॥ 3-11-1(16026)
విదుర ఉవాచ। 3-11-2x(1810)
శృణు భీమస్య కర్మేదమతిమానషకర్మణః।
శ్రుతపూర్వం మయా తేషాం కథాంతేషు పునః పునః ॥ 3-11-2(16027)
ఇతః ప్రయాతా రాజేంద్ర పాండవా ద్యూతనిర్జితాః।
జగ్ముస్త్రిభిరహోరాత్రైః కాంయకం నామ తద్వనం ॥ 3-11-3(16028)
రాత్రౌ నిశీథే త్వాభీలే గతేఽర్ధసమయే నృప।
ప్రచారే పురుషాదానాం రక్షసాం ఘోరకర్మణాం ॥ 3-11-4(16029)
తద్వనం తాపసా నిత్యమశేషా వనచారిణః।
దూరాత్పరిహరంతి స్మ పురుషాదభయాత్కిల ॥ 3-11-5(16030)
తేషాం ప్రవిశతాం తత్ర మార్గమావృత్య భారత।
దీప్తాక్షం భీషణం రక్షః మోల్ముకం ప్రత్యపద్యత ॥ 3-11-6(16031)
బాహూ మహాంతౌ కృత్వా చ తథాస్యం చ భయానకం।
స్థితమావృత్యపంథానం యేన యాంతి కురూద్వహాః ॥ 3-11-7(16032)
దష్టోష్ఠదంష్ట్రం తాంరాక్షం ప్రదీప్తోర్ధ్వశిరోరుహం।
సార్కరశ్మితడిచ్చక్రం సబలాకమివాంబుదం ॥ 3-11-8(16033)
సృజంతం రాక్షసీం మాయాం మహానాదనినాదితం।
ముంచంతం విపులాన్నాదాన్సతోయమివ తోయదం ॥ 3-11-9(16034)
తస్య నాదేన సంత్రస్తాః పక్షిణః సర్వతోదిశం।
విముక్తనాదాః సంపేతుః స్థలజా జలజైః సహ ॥ 3-11-10(16035)
సంప్రద్రుతమృగద్వీపిమహిషర్క్షసమాకులం।
తద్వనం తస్య నాదేన సంప్రస్థితమివాభవత్ ॥ 3-11-11(16036)
తస్యోరువాతాభిహతాస్తాంరపల్లవబాహవః।
విదూరజాతాశ్చ లతాః సమాశ్లిష్యంతి పాదపాన్ ॥ 3-11-12(16037)
తస్మిన్క్షణేఽథ ప్రవవౌ మారుతో భృశదారుణః।
రజసా సంవృతం తేన నష్టర్క్షమభవన్నభః ॥ 3-11-13(16038)
పంచానాం పాండుపుత్రాణామవిజ్ఞాతో మహారిపుః।
పంచానామింద్రియాణాం తు శోకావేశ ఇవాతులః ॥ 3-11-14(16039)
స దృష్ట్వా పాండవాందూరాత్కృష్ణాజినసమావృతాన్।
ఆవృణోత్తద్వనద్వారం మైనాక ఇవ పర్వతః ॥ 3-11-15(16040)
తం సమాసాద్య విత్రస్తా కృష్ణా కమలలోచనా।
అదృష్టపూర్వం సంత్రాసాన్న్యమీలయత లోచనే ॥ 3-11-16(16041)
దుఃశాసనకరోత్సృష్టవిప్రకీర్ణశిరోరుహా।
పంచపర్వతమధ్యస్థా నదీవాకులతాం గతా ॥ 3-11-17(16042)
విముహ్యమానాం తాం తత్ర జగృహుః పంచ పాండవాః।
ఇంద్రియాణి ప్రసక్తాని విషయేషు యథారతిం ॥ 3-11-18(16043)
అథ తాం రాక్షసీం మాయాముత్థితాం ఘోరదర్శనాం।
రక్షోఘ్నైర్వివిధైర్మంత్రైర్ధౌంయః సంయక్ప్రయోజితైః ॥ 3-11-19(16044)
పశ్యతాం పాండుపుత్రాణాం నాశయామాస వీర్యవాన్।
స నష్టమాయోఽతిబలః క్రోధవిస్ఫారితేక్షణః ॥ 3-11-20(16045)
కామమూర్తిధరః క్రూరః కాలకల్పో వ్యదృశ్యత।
తమువాచ తతో రాజా దీర్ఘప్రజ్ఞో యుధిష్ఠిరః ॥ 3-11-21(16046)
కో భవాన్కస్య వా కిం తే క్రియతాం కార్యముచ్యతాం।
ప్రత్యువాచాథ తద్రక్షో ధర్మరాజం యుధిష్ఠిరం ॥ 3-11-22(16047)
అహం వకస్య వై భ్రాతా కిర్మీర ఇతి విశ్రుతః।
వనేఽస్మిన్కాంయకే శూన్యే నివసామి గతజ్వరః ॥ 3-11-23(16048)
యుధి నిర్జిత్య పురుషానాహారం నిత్యమాచరన్।
కే యూయమభిసంప్రాప్తా భక్ష్యభూతా మమాంతికం।
యుధి నిర్జిత్యవః సర్వాన్భక్షయిష్యే గతజ్వరః ॥ 3-11-24(16049)
విదుర ఉవాచ। 3-11-25x(1811)
యుధిష్ఠిరస్తు తచ్ఛ్రుత్వా వచస్తస్య దురాత్మనః।
ఆచచక్షే తతః సర్వం గోత్రనామాది భారత ॥ 3-11-25(16050)
పాండవో ధర్మరాజోఽహం యది తే శ్రోత్రమాగతః।
సహితో భ్రాతృభిః సర్వైర్భీమసేనార్జునాదిభిః ॥ 3-11-26(16051)
హృతరాజ్యో వనే వాసం వస్తుం కృతమతిస్తతః।
వనమభ్యాగతో ఘోరమిదం తవ పరిగ్రహం ॥ 3-11-27(16052)
`విస్మయం పరమం గత్వా రాక్షసో ఘోరదర్శనః।'
కిర్మీరస్త్వబ్రవీదేనం దిష్ట్యా దేవైరిదం మమ।
ఉపపాదితమద్యేహ చిరకాలాన్మనోరథం ॥ 3-11-28(16053)
భీమసేనవధార్థం హి నిత్యమభ్యుద్యతాయుధః।
చరామి పృథివీం కృత్స్నాం నైనం చాసాదయాంయహం ॥ 3-11-29(16054)
సోయమాసాదితో దిష్ట్యా భ్రాతృహా కాంక్షితశ్చిరం।
అనేన హి మమ భ్రాతా బకో వినిహతః ప్రియః ॥ 3-11-30(16055)
వైత్రకీయవనే రాజన్బ్రాహ్మణచ్ఛద్మరూపిణా।
విద్యాబలముపాశ్రిత్య న హ్మస్త్యస్యౌరసం బలం ॥ 3-11-31(16056)
హిడింబశ్చ సఖా మహ్మం దయితో వనగోచరః।
హతో దురాత్మనాఽనేన స్వసా చాస్య హృతా పురా ॥ 3-11-32(16057)
సోయమభ్యాగతో మూఢో మమేదం గహనం వనం।
ప్రచారసమయేఽస్మాకమర్ద్ధరాత్రే స్థితే సమే ॥ 3-11-33(16058)
అద్యాస్య యాతయిష్యామి తద్వైరం చిరసంభృతం।
తర్పయిష్యామి చ బకం రుధిరేణాస్య భూరిణా ॥ 3-11-34(16059)
అద్యాహమనృణో భూత్వా భ్రాతుః సఖ్యుస్తథైవ చ।
శాంతిం లబ్ధాస్మి పరమాం హత్వా రాక్షసకంటకం ॥ 3-11-35(16060)
యది తేన పురా ముక్తో భీమసేనో బకేన వై।
అద్యైనం భక్షయిష్యామి పశ్యతస్తే యుధిష్ఠిర ॥ 3-11-36(16061)
ఏనం హి విపులప్రాణమద్య హత్వా వృకోదరం।
సంభక్ష్య జరయిష్యామి యథాఽగస్త్యో మహాసురం ॥ 3-11-37(16062)
ఏవముక్తస్తు ధర్మాత్మా సత్యసంధో యుధిష్ఠిరః।
నైతదస్తీతి సక్రోధో భర్త్సయామాస రాక్షసం ॥ 3-11-38(16063)
తతో భీమో మహాబాహురారుజ్యతరసా ద్రుమం।
దశవ్యామమథోద్విద్ధం నిష్పత్రమకరోత్తదా ॥ 3-11-39(16064)
చకార సజ్యం గాండీవం వజ్రనిష్పేషగౌరవం।
నిమేషాంతరమాత్రేణ తథైవ విజయోఽర్జునః ॥ 3-11-40(16065)
నివార్య భీమో జిష్ణుం తం తద్రక్షో మేఘనిఃస్వనం।
అభిద్రుత్యాబ్రవీద్వాక్యం తిష్ఠతిష్ఠేతి భారత ॥ 3-11-41(16066)
ఇత్యుక్త్వైనమతిక్రుద్ధః కక్ష్యాముత్పీడ్య పాండవః।
నిష్పిష్య పాణినా పాణిం సందష్టౌష్ఠపుటో బలీ।
తమభ్యధావద్వేగేన భీమో వృక్షాయుధస్తదా ॥ 3-11-42(16067)
యమదండప్రతీకాశం తతస్తం తస్య మూర్ధని।
పాతయామాస వేగేన కులిశం మఘవానివ ॥ 3-11-43(16068)
అసంభ్రాంతం తు తద్రక్షః సమరే ప్రత్యదృశ్యత।
చిక్షేప చోల్ముకం దీప్తమశనిం జ్వలితామివ ॥ 3-11-44(16069)
తదుదస్తమలాతం తు భీమః ప్రహరతాం వరః।
పదా సవ్యేన చిక్షేప తద్రక్షః పునరావ్రజత్ ॥ 3-11-45(16070)
కిర్మీరశ్చాపి సహసా వృక్షముత్పాట్య పాండవం।
దండపాణిరివ క్రుద్ధః సమరే ప్రత్యధావత ॥ 3-11-46(16071)
తద్వృక్షయుద్ధమభవన్మహీరుహవినాశనం।
వాలిసుగ్రీవయోర్భ్రాత్రోర్యథా స్త్రీకాంక్షిణోః పురా ॥ 3-11-47(16072)
శీర్షయోః పతితా వృక్షా విభిదుర్నైకధా తయోః।
యథైవోత్పలపత్రాణి మత్తయోర్ద్విపయోస్తథా ॥ 3-11-48(16073)
మూర్ధ్నిజర్ఝరభూతాస్తు బహవస్తత్ర పాదపాః।
చీరాణీవ వ్యుదస్తాని రేజుస్తత్ర మహావనే ॥ 3-11-49(16074)
తద్వృక్షయుద్ధమభవన్మహూర్తం భరతర్షభ।
రాక్షసానాం చ ముఖ్యస్య నరాణాముత్తమస్య చ ॥ 3-11-50(16075)
తతః శిలాం సముత్క్షిప్య భీమస్య యుధి తిష్ఠతః।
ప్రాహిణోద్రాసః క్రుద్ధో భీమసేనశ్చచాల హ ॥ 3-11-51(16076)
తం శిలాతాడనజడం పర్యధావత రాక్షసః।
బాహువిక్షిప్తకిరణః స్వర్భానురివ భాస్కరం ॥ 3-11-52(16077)
తావన్యోన్యం సమాశ్లిశ్య ప్రకర్షంతౌ పరస్పరం।
ఉభావపి చకాశేతే ప్రవృద్ధౌ వృషభావివ ॥ 3-11-53(16078)
తయోరాసీత్సుతుములః సంప్రహారః సుదారుణః।
నఖదంష్ట్రాయుధవతోర్వ్యాఘ్రయోరివ దృప్తయోః ॥ 3-11-54(16079)
దుర్యోధననికారాచ్చ బాహువీర్యాచ్చ దర్పితః।
కృష్ణానయనదృష్టశ్చ వ్యవర్ధత వృకోదరః ॥ 3-11-55(16080)
అభిహత్యాథ బాహుభ్యాం ప్రత్యగృహ్ణాదమర్షితః।
మాతంగమివ మాతంగః ప్రభిననకరటాముఖం ॥ 3-11-56(16081)
స చాప్యేనం తతో రక్షః ప్రతిజగ్రాహ వీర్యబాన్।
తమాక్షిపద్భీమసేనో బలేన బలినాం వరః ॥ 3-11-57(16082)
తయోర్భుజవినిష్పేషాదుభయోర్బలినోస్తదా।
శబ్దః సమభవద్ఘోరో వేణుస్ఫోటసమో యుధి ॥ 3-11-58(16083)
అథైనమాక్షిప్య బలాద్గృద్య మధ్యే వృకోదరః।
ధూనయామాస వేగేన వాయుశ్చండ ఇవ ద్రుమం ॥ 3-11-59(16084)
స భీమేన పరామృష్టో దుర్బలో బలినాం రణే।
వ్యస్పందత యథాప్రాణం విచకర్ష చ పాండవం ॥ 3-11-60(16085)
తత ఏనం పరిశ్రాంతముపలక్ష్య వృకోదరః।
యోక్రయామాస బాహుభ్యాం పశుం రశనయా యథా ॥ 3-11-61(16086)
వినదంతం మహానాదం భిన్నభిరీస్వనం బలీ।
భ్రామయామాస సుచిరం విస్ఫురంతమచేతసం ॥ 3-11-62(16087)
తం విషీదంతమాజ్ఞాయ రాక్షసం పాండునందనః।
ప్రగృహ్య తరసా దోర్భ్యాం పశుమారమమారయత్ । 3-11-63(16088)
ఆక్రంయ చ కటీదేశే జానునా రాక్షసాధమం।
పీడయామాస పాణిభ్యాం తస్య కంఠంవృకోదరః ॥ 3-11-64(16089)
అథ జర్జరసర్వాంగం వ్యావృత్తనయనోల్బణం।
భూతలే భ్రామయామాస వాక్యం చేదమువాచ హ ॥ 3-11-65(16090)
హిడింబబకయోః పాప న త్వమశ్రుప్రమార్జనం।
కరిష్యసి గతశ్చాపి యమస్య సదనం ప్రతి ॥ 3-11-66(16091)
ఇత్యేవముక్త్వా పురుషప్రవీర-
స్తం రాక్షసం క్రోధపరీతచేతాః।
విస్రస్తవస్త్రాభరణం స్ఫురంత-
ముద్ధాంతచిత్తం వ్యసుముత్ససర్జ ॥ 3-11-67(16092)
తస్మిన్హతే తోయదతుల్యరూపే
కృష్ణాం పురస్కృత్య నరేంద్రపుత్రాః।
భీమం ప్రశస్యాథ గుణైరనేకై-
ర్హృష్టాస్తతో ద్వైతవనాయ జగ్ముః ॥ 3-11-68(16093)
విదుర ఉవాచ। 3-11-69x(1812)
ఏవం వినిహతః సంఖ్యే కిర్మోరో మనుజాధిప।
భీమేన వచనాత్తస్ ధర్మరాజస్య కౌరవ ॥ 3-11-69(16094)
తతో నిష్కష్టకం కృత్వా వనం తదయరాజితః।
ద్రౌపద్యా సహ ధర్మజ్ఞో వసతిం తామువాస హ ॥ 3-11-70(16095)
సమాశ్వాస్య చ తే సర్వే ద్రౌపదీం భరతర్షభాః।
ప్రహృష్టమనసః ప్రీత్యా ప్రసశంసుర్వృకోదరం ॥ 3-11-71(16096)
భీమబాహుబలోత్పిష్టే వినష్టే రాక్షసే తతః।
వివిశుస్తే వనం వీరాః క్షేమం నిహతకంటకం ॥ 3-11-72(16097)
స మయా గచ్ఛతా మార్గే వినికీర్ణో భయావహః।
వనే మహతి దుష్టాత్మా దృష్టో భీమబలాద్ధతః ॥ 3-11-73(16098)
తత్రాశ్రౌషమహం చైతత్కర్మ భీమస్ భారత।
బ్రాహ్మణానాం కథయతాం యే తత్రాసన్సమాగతాః ॥ 3-11-74(16099)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-11-75x(1813)
3-11-75(16100)
ఏవం వినిహతం సంఖ్యే కిర్మీరం రక్షసాం వరం।
శ్రుత్వా ధ్యానపరో రాజా నిశశ్వాసార్తవత్తదా ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-11-4 ఆభిలే భయంకరే। అర్ద్ధసమయేఽర్ద్ధజ్ఞానే గతేసతి। లోకే తంద్రావతి సతీత్యర్థః ॥
3-11-9 భయానకే ఇతివిశ్వః ॥
3-11-31 దైత్రకీయవనే ఏకచక్రాయాం ॥
3-11-32 మహాం మమ ॥
3-11-35 లబ్ధాస్మి లప్స్యామి ॥
3-11-37 మహాసురం వాతాపిం ॥
3-11-39 ఆరుజ్యభఙ్త్వా।
దశవ్యామం విస్తారితయోః కరయోస్తిర్యగంతరం।
ఉద్విద్ధం ఉత్పాటితం ॥
3-11-40 వజ్రేణ నిష్పేషశ్చూర్ణీభావో యస్య పర్వతస్య తద్వత్ గౌరవం గురుత్వం యస్య తత్తథా ।
3-11-42 కక్ష్యాముత్పీడ్య పరిధానవస్త్రం దృఢీకృత్య ॥
3-11-45 ఉదస్తం ఉత్క్షిప్తం। అలాతం ఉల్ముకం। రక్షః రాక్షసం ॥
3-11-49 చీరాణి వృక్షద ల్కలాని ॥
3-11-55 నికారాత్ పరిభవాత్।
కృష్ణాయా ఆనయ దృష్టం యేన స తథా।
ద్రౌపద్యాకర్షణేన కుపిత ఇత్యర్థః ॥
3-11-56 ప్రభిన్నకటాముఖం ప్రభిన్నే వ్యక్తీభూతే కరటయోర్గండయోర్ముఖే మదనిర్గమమార్గౌ యస్య తం ॥
3-11-60 వ్యస్పనదత కించిచ్చలనం కృతవాన్ ॥
3-11-61 యోక్రయామాస బబంధ।
రశనయా పశుమివ ॥
3-11-63 పశుమారం పశుమివ మారయిత్వా ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.